Edebi Akım Nedir, Edebi Akımlar Nelerdir?

Edebi Akım Nedir, Edebi Akımlar Nelerdir?

4 Nisan 2021 0 Yazar: Mernuş Dündar

Şimdi ki yazımızda değineceğimiz konulardan biri olan belli bir tarihsel süreçte edebiyatı, tür ve yazarın milliyeti bakımından herhangi bir ayrım olmadan şekilsel ve içeriksel olarak etkileyen belli üslup, duygu ve düşünce dizisine edebiyat akımı veya edebi akım konusuna değineceğiz. Peki edebi akım nedir, edebi akım özellikleri hakkında sizlere en ayrıntılı bilgileri vermek adına sizlere bu yazıyı hazırladık.

Edebi Akımlar Nelerdir?

Edebi Akım Nedir?

Bir sanatkâr grubunun belli bir dönemde, ortak dünya görücü, estetik, sanat ve edebiyat anlayışı çerçevesinde oluşturdukları edebiyat hareketi; bu anlayış ve hareket çevresinde kaleme alınan edebî eserlerin oluşturduğu bütündür.

Edebî akımlar, edebiyat biliminin alt birimlerini teşkil eden edebiyat teorisi, edebiyat tenkidi ve edebiyat tarihi ile iç içedirler. Zira edebiyat akımları, öncelikle edebiyatın mahiyeti ile ilgili oldukça sistemli ve derli toplu birtakım soyut düşünce ve kanaatlerin ortak adıdırlar.

Aslında her edebiyat akımı, genel bir estetik ve sanat görüşü veya hareketinin bir parçası; daha doğrusu edebiyat sanatını ilgilendiren yönüdür. Bu sebeple bizim edebiyat akımı olarak bildiğimiz realizm, romantizm, parnasizm vb. akımları, sadece edebiyatla sınırlamak yanlıştır. Söz konusu akımlar, çoğu zaman güzel sanatların bütün kollarını (mimarî, heykel, resim, musiki vb.) kapsarlar.

Edebi Akımlar Nelerdir?

HÜMANİZM

  • İnsana değer vermek esastır.
  • Tabiatı Tanrı yaratmıştır düşüncesi kabul edilmiştir.
  • İnsanı sevip onu yüceltme.
  • Dante bu düşüncenin temsilcisidir.

RÖNESANSÇILAR

  • Hem hümanizmin getirdiklerin hem de 16.yy. bilim ve akılcılığını benimsemişlerdir.
  • Özgürlük düşüncesini geliştirirler.
  • Petrarca, Montaigne, Bacon, Cervantes, Shakespeare bu dönemde eser verirler.

KLASİSİZM

  • 17.yy ortalarında Fransa’da ortaya çıkan edebiyat akımıdır.
  • Akla ve sağduyuya değer verirler.
  • İnsandaki tabiata, insanların iç dünyasına saygı göstermek esastır.
  • Konularını eski Yunan ve Latin edebiyatından alırlar.
  • Kahramanları seçkin kişilerdir. Sıradan insanlara eserlerinde yer vermezler.
  • Önemli olan konu değil konunun işleniş biçimidir.
  • Dil, üslup kusursuz bir şekilde işlenmiştir. Dil açık, yalın ve soyludur.
  • Sanat için sanat görüşünü savunurlar.
  • Sanatçı eserde kendini gizler.
  • Tiyatroda üç birlik kuralına uyulur.(olay, zaman, mekân)
  • Bu akımın en önemli temsilcileri: Moliere, Corneille, Racine, La Fontaine, La Bruyere,
  • Daniel Defoe, Boileau, Malherbe, Madam De La Fayette, Fenelon, Bousset
  • *Türk edebiyatında ise Şinasi ve Ahmet Vefik Paşa’dır. Şinasi’nin La Fontaine’den; Ahmet Vefik Paşa’nın da Moliere den yaptığı çeviri ve adapteler klasisizmi edebiyatımızda tanıtmıştır.

Edebi Akımlar Nelerdir?

ROMANTİZM

  • Fransa’da 1830 yıllarında klasizme tepki olarak doğmuştur.
  • Klasik edebiyatın kural ve şekilleri bırakılır.
  • Konular eski Yunan ve Latin edebiyatı yerine Hıristiyanlıktan tarihten ve günlük yaşamından alınır.
  • Akıl yerine duygulara ve hayallere önem verirler.
  • Sanatçılar kendi eserlerinin kişiliklerini gizlemezler.
  • Sanat toplum içindir görüşünü benimsemişlerdir.
  • Tabiat önemlidir. Gözlem ve tasvire önem verilir.
  • Konular işlenirken iyi, kötü, doğru, yanlış gibi karşıtlıklardan yararlanırlar.
  • Üç birlik kuralı terk edilir.
  • Temsilcileri: Voltaire, Shakespeare, Lord Byron, Goethe, Schiller, Jean Jacques Rousseau,
  • Chateaubriand, Madame de Stael, Lamartine, Victor Hugo, Aleksandre Dumas Pere,
  • Alfred de Musset, Alfred de Vigny, Aleksandre Puşkin.
  • *Türk edebiyatında ise Namık Kemal, Ahmet Mithat Efendi, Abdülhak Hamit Tarhan, Recaizade Mahmut Ekrem (şiirde)

REALİZM

  • 19.yy’ın ikinci yarısında Fransa’da romantizme tepki olarak doğmuştur.
  • Konu gerçekten alınır. Olay ve kişiler yaşanan ve yaşayan kişilerin benzerleridir.
  • Kişilerin ruhi davranışlarını etkileyen onların kişiliklerini çizen çevre ve ortamın tanıtılmasına önem verilir.
  • Betimlemeler yazarın gözüyle yapılmaz kahramanın gözüyle yapılır.
  • His ve hayale kapılmadan toplum gerçeklerini olduğu gibi yansıtır.
  • Sanat için sanat görüşünü savunurlar.
  • Hikâye ve Romanda uygulanır.
  • Temsilcileri: Gustave Flaubert, Stendhal, Honore de Balzac, Daniel Defoe, Charles
  • Dickens, Hemingway, Turgenyev, Çehov, Gorki, Gogol, Tolstoy, Dostoyevski.
  • *Türk edebiyatında ise; Recaizade Mahmut Ekrem (roman ve öyküde), Samipaşazade
  • Sezai, Mehmet Akif Ersoy, Halit Ziya Uşaklıgil, Mehmet Rauf, Ömer Seyfettin, Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Refik Halit Karay, Reşat Nuri Güntekin, Halide Edip Adıvar.

NATÜRALİZM

  • Determinizm anlayışını romana getiren bu akım 19. asrın ikinci yarısında Fransa’da ortaya çıkmıştır.
  • Determinizme göre tabiat olaylarında aynı sebepler aynı sonucu doğurur. Natüralistler,
  • Determinizmi topluma ve insan uyguladılar.
  • Toplum büyük bir laboratuar, insan deney konusu, sanatçı da bilgin sayıldı.
  • İnsan kişiliğini anlatabilmek için soya çekim yasalarından ve toplum biliminden yararlandılar.
  • Romanlarda kahramanların portreleri ince ayrıntılarına kadar verilir.
  • Yazar eserde kişiliğini gizler.
  • Gözlem ve tasvir önemlidir.
  • Eserlerinde hayatı bütün yönüyle anlatırlar.
  • Bedenden ayrı bir ruh yoktur.
  • Dil her seviyedeki insanın anlayabileceği bir düzeyde tutulmuştur.
  • Sanat toplum içindir anlayışı doğrultusunda eserler verilmiştir.
  • Temsilcileri: Emile Zola, Guy De Maupassant, Alphonse Daudet, John Steinbeck,
  • Goncourt Kardeşler.
  • *Türk edebiyatında ise; Hüseyin Rahmi Gürpınar, Nabizade Nazım, Beşir Fuat

Edebi Akımlar Nelerdir?

Performans/Proje Ödevleri;

 

Spread the love
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •