Para Birimlerinin Adları Nereden Geliyor

Para Birimlerinin Adları Nereden Geliyor

30 Nisan 2019 0 Yazar:

Türk Para Biriminin İsim Babası İtalyan Liretidir. Zaten Her Ne Kadar Biz Ona Liret Desek De Türkiye Dışına Çıktığımızda Genellikle Lira Deniyor. Bizim Paramıza İsim Babalığı Yapan Bu Para Biriminin Adı Da Bir Ağırlık Birimi Olan Libreden Geliyor. Hani İngiliz Sistemini Kullanan Ülkelerde Ağırlık Bilmemkaç Lbs. Diye Yazılır Ya? İşte Oradaki Lbs “Libre Pounds” Demek. Bu Bağlamda İngiliz Parası Olan Pound’un Adı Da Aynı Yerden Geliyor. Peki Ya Sterlin O Ne Ayak?

Günümüzde “Fiat Money” Tabir Ettiğimiz, Değeri Yapıldığı Madene Göre Olmayıp Da Salt Üstüne Basılan Sayıya Göre Belirlenen Paraları Kullanıyoruz. Türkiye’de, İngiltere’de, Burkina Faso’da, Her Yerde. Ancak Bu Furya Başlamadan Önce Paralar Değerli Metallere Basılıp Değeri De Buna Göre Belirlenirmiş. “Sterling Silver” Da Türkçe’ye “Som Gümüş” Olarak Çevrilen Kaliteli Bir Gümüş Türü Ve Eski Dönemlerde Bu Gümüşün Üstüne Basılan Paraya Da Gümüşün Adı Veriliyor. Ancak Eski Dönemlerde Takas Sistemi Mevcut, Nakit Para Ancak Büyük Çaplı Ticaret İşlerinde Kullanılıyor. Bu Nedenle Bu Para Biriminin Kullanıldığı Birçok Ticari İşlemde Ciddi Bir Ağırlıkta Sterlin Dönüyor, Yani “Pounds Of Sterling”. İşte Bu Söylem Zamanla Basitleşerek Yerini Pound Sterling’e, Hatta Sıklıkla Yalnızca Pound’a Bırakıyor. İngilizlerin Günümüzde Kullandığı Küçük Para Birimi Olan Penny’nin Kökeniyse Çok Net Bilinmiyor, Ancak “Fenik” Diyip Geçtiğimiz İçin İlk Anda Göremememize Karşın Alman Küçük Parası “Pfennig” İle Aynı Kökten Geliyor. Şu Ana Kadar Yapılabilen En Mantıklı Açıklama Günümüzde “Rehin Bırakmak” Ve “Piyon” Anlamlarına Gelen Pawn Sözcüğünün Eski Hâlinin Bu Paraya Adını Vermiş Olması. “Önden Giden” Anlamında Piyon, Ya Da Bir Şey Rehin Bırakıldığında Verilen Düşük Para Yüzünden Paraya Bu Ad Verilmiş Olabilir. İngilizlerin Paralarında Ondalık Sistemi Kullanmaya Başlamadan Önce Kullandığı Şilin (Shilling) İse Kalkan Anlamına Gelen Shield Sözcüğüyle Aynı Kökten Geliyor. Euro’dan Önce

Avusturya’nın Para Biriminin De Adı (Schilling) Buydu. Kalkan Anlamına Gelen Bir Başka Para Da Portekiz Parası Esküdo.

Avusturya’ya Gitmişken Çok Uzaklaşmadan Bir De Almanya’ya Bakalım. Markın Öyküsü Ne Yazık Ki Pek İlginç Değil, Mark Da Aynı Libre Pound Gibi Bir Ağırlık Ölçüsü Birimi. Finlandiya’nın Euro Öncesi Para Birimi Olan Markka Da Aynı Kökten Geliyor.

İsveç, Norveç, Danimarka, İzlanda, Çek Cumhuriyeti Ve Slovakya (Sk Şu Anda Euro Kullanıyor) Paralarına “Taç” Diyor. Ülkeden Ülkeye Krona, Krone, Koruna Gibi Değişen Adları Var, Ancak Hepsinin Anlamı Aynı. Estonya Da Euro’ya Geçene Kadar Kroon Adlı Bir Para Birimi Kullanmıştı. Diğer Baltık Ülkelerinin Para Birimlerinin Adlarıysa Ülkelerin Adından Türetilmiş, Latvija –> Lat, Lietuva –> Litas (Tekili Litas, Çoğulu Litai).

Gelelim Dünyada En Çok Kullanılan Para Birimi Adına: Dolar.

Bu Para Birimi Adını Bir Zamanlar Onun Şimdi Olduğu Kadar Popüler Bir Para Birimi Olan Thaler’den Alıyor. Thaler Orta Avrupa’da Ortaya Çıkıp Değişik Ülkeler Tarafından Basılan Bir Gümüş Para Ve Avrupa Çapında 400 Yıl Boyunca Kullanılmış. Dolar’a Adını Veren Thaler’in Adı Da Bir Yerden Geliyor Elbet. Paranın İlk Basıldığı Yer Bohemya Krallığı’nda “Joachimsthal” Adlı Bir Yer, Yani Joachim Vadisi. Paranın Adı Da Aslında “Joachimsthaler”. Kısaltılarak Thaler Olmuş. Bu Bağlamda Thaler Kısaca “Vadili” Anlamına Geliyor. Dolar’ın VeEuro’nun  Küçüğü Olan Cent İse Herhalde Bu Yazının Baltık Ülkelerinden Sonra En Sıkıcı Kısmı: Para Yüze Bölündüğü İçin Latince Yüz Anlamına Gelen Cent Sözcüğü Küçük Paraya Ad Olarak Verilmiş. Bu Arada Adını Thaler’den Alan Bir Başka Para Birimi De Slovenya’nın Euro Öncesi Para Birimi Olan Tolar.

Hırvat Para Birimi Kuna,

Kürkü İçin Avlanan Vizon Hayvanının Çok Yakın Akrabası Olan Bir Tür Sansarın Adından Geliyor. Kürk Kültürünün Oldukça Gelişmiş Bir Ülke Olduğu Ve Çinçilla Hayvanının Ana Yurduna Binlerce Km Uzakta Olmasına Karşın Dünyanın Sayılı Çinçilla Kürkü Üreticilerinden Olan Hırvatistan’da Para Birimine Bir Hayvanın Adını Vermesinin Açıklaması Da Tam Olarak Bu: Bu Sansarın Kürkü Adriyatik Kıyılarında Eskiden Para Yerine Kullanılırmış.

Sırbistan, Makedonya..

Bu Ülkelerin Para Birimi Dinar, Bazı Ortadoğu Ülkelerinde De Kullanılan Bir Para Birimi. Adının Kaynağıysa Bilinen En Eski Para Birimlerinden Olan Denarius Adlı Altın Para. Peki Onun Adı Nereden Geliyor? “Onlu” Anlamına Gelen Desi-/Deka- Kökünü Bilirsiniz. Buradaki “De-” Aynı Kapıya Çıkıyor. Denarius, Tarihte On Küçük Parçaya Bölünen İlk Para Birimi. İşte Tam Burada Bir Parantez Açsak Karşıki Dağlar Yıkılır. Önce Hafif Dozda Verelim: İngilizce’deki “Ten” Sözcüğü De Buradan Geliyor. Şimdi De Esas Bomba: Para Birimi Adı Olmasa Da Doğrudan “Para” Anlamına Gelen İspanyolca’daki Dinero, İtalyanca’daki Denaro Ve Portekizce’de Dinheiro Sözcükleri De Tam Olarak Buradan Geliyor!

Birçok İspanyolca Konuşan Ülkenin Para Biriminin Adı Olan Peso İspanyolca Ağırlık Demek. Birim Falan Da Değil, Yalnızca Ağırlık. Euro Öncesi İspanyol Para Birimi Olan Peseta’nınsa Buradan Geldiğini Sanırsanız Yanılırsınız, Çünkü Katalanca Parça Anlamına Gelen “Pesa” Sözcüğününün Diminütifinden Türetilmiş. Yani

Bir Bakıma Bizimle Aynı Mantık, Çünkü “Para” Sözcüğü De Küçük Parça Anlamına Gelen “Pâre” Sözcüğünden Geliyor.

Yine Popüler Bir Para Birimi Adı Olan Frank

İse Üstünde Kralın Resmi Olan Bir Paradan Geliyor. Bu Paranın Üstünde Kralın Resmi Varmış Ve “Francorum Rex” Yani “Frankların Kralı” Yazıyormuş. Para Biriminin Adı Da Buradan Kalmış.

Bulgar Parası

Lev (Çoğulu Leva) Ve Romen Parası Ley (Leu Diye Yazıyorlar) Kendi Dillerinde Aynı Anlama Geliyor: Aslan. Bölge Ülkelerinden Arnavutluk’un Para Birimi Olan Lek’in Adının Kökeni Biraz Daha İlginç. Büyük İskender’in (A’lek’sandır) Adının Kısaltmasından Geliyor. Balkanlarda Çoğu Antik Paranın Üstünde İskender’in Resmi Olduğu Ve Arnavutlar İskender’e Kısaca “Leka” Dediği İçin Paralarının Adını Da Lek Koymuşlar.

Rus Rublesi

Rus Rublesi’nin Adı Da İlginçlerden. “Kesip Çıkarmak” Anlamındaki “Rubiti” Sözcüğünden Geliyor. Çünkü Eskiden Ruble, Kiev Rusu’nda Kullanılan Esas Paranın Bir Parçasıymış. Bu Paranın Adı Da Grivna, Yani O Dönemde Bölgede Kullanılan Bir Ağırlık Ölçü Birimi. Ukrayna Para Birimi Hryvnia’nın Adı Da Buradan Geliyor, Zira Rusların G Diye Okuduğu Kiril Alfabesi Karakterini Ukraynalılar H Diye Okuyor. (Oleh, Serhey, Etc.)

Komşumuz Yunanistan’ın Para Birimi

Drahmi’yse Adını Antik Yunan’da Kullanılan Bir Ağırlık Ölçüsü Biriminden Alıyor. Dirhem’e Benzemesiyse Rastlantı Değil, İkisi Bağlantılı.

Hollanda

Para Biriminin İki Adından Biri Olan Florin, Macar Parası Olan Forint’e De Adını Vermiş. Kökeniyse Floransa’da Basılan Bir Altın Paradan Geliyor. Modern İtalyanca’da Floransalı “Fiorino” (Fiorentina –> Floransalılar Gibi Bir Şey), Ancak O Zamanki Dilde “Florino” Deniyormuş.

Hollanda Para Biriminin Diğer Adı Olan Gulden İse “Altından” Anlamına Geliyor. İngilizce’deki “Golden” Sözcüğünün Felemenkçe Karşılığı. Polonyalılarsa Paralarına Doğrudan Altın Anlamına Gelen “Zloty” Adını Veriyorlar. Polonya’yı Sona Saklamamanın Nedeniyse Bu Değil, Biraz Daha Sevimli Bir Şey. Polonya’nın Küçük Para Birimi Olan Grosz Ve Bizim Kuruş Aynı Kökten Geliyor. Bu Da Yukarıda Bahsi Geçen Denarius’un Bir Türü Olan “Denarius Grossus” Adlı Paradan Alıyor. Buradaki Grossus “Kaba” Anlamına Geliyor, Çünkü Denarius Grossus Benzerlerinden Kalınlığıyla Ayırt Edilen Bir Paraymış. Adını Almanca Grosch’a Vermiş, Polonyalılar Da Biz De Almanlardan Alıp Kendi Paralarımıza Uyarlamışız.

Spread the love
  •  
  •  
  •  
  •  
  • 6
  •  
  •  
  •  
    6
    Shares