Ana Sayfa EĞİTİM Türk Halk Hikayesi Nedir, Türk Halk Hikayesi Özellikleri Nelerdir?

Türk Halk Hikayesi Nedir, Türk Halk Hikayesi Özellikleri Nelerdir?

Author

Date

Category

Şimdi ki yazımızda değineceğimiz konulardan biri olan Gerçek ya da gerçeğe yakın olayların anlatıldığı uzun soluklu anlatım türlerinden biri olan türk halk hikayesinden bahsedeceğiz. Peki türk halk hikayesi nedir, türk halk hikayesi özellikleri hakkında sizlere en ayrıntılı bilgileri vermek adına sizlere bu yazıyı hazırladık.

Türk Halk Hikayesi Özellikleri Nelerdir?

Türk Halk Hikayesi Nedir?

Destan, masal, efsane ve fıkra gibi anlatmaya dayalı türlerden olan halk hikâyelerinin Türk halk edebiyatı içinde önemli bir yeri vardır. Hikâye kelimesi ilk defa 9. yüzyılda al- Cahiz tarafından kullanılmıştır. Kelime, genel olarak “anlatma, benzetme, tarih, destan, kıssa, masal, rivayet” anlamlarına gelir. Ülkemizin önde gelen çeşitli ansiklopedilerinde hikâye kavramı üzerinde durulmuştur. Genel sözlüklerde de yukarıdaki tarifin benzerlerini görmekteyiz.

Hikâye anlatma ve dinleme geleneği çok eskilere dayanır. Önceleri Asya’da görülen hikâye anlatma ve dinleme geleneği daha sonra bazı kıtalara da yayılır. Bu geniş coğrafyanın içerisinde önemli bir yeri olan Türklerde ise hikâye anlatma ve dinleme, ilk törenlerde (sığır, şölen/şeylan, yuğ) karşımıza çıkmaktadır. Bilhassa sığır ve şölen/şeylan törenlerinde hikâyenin anlatıldığını, insanların bu hikâyeleri dinleyerek hoşça vakit geçirdiklerini biliyoruz. Bu durumu Özdemir Nutku, “Hikâye anlatmanın kaynağına gidersek, eski Türk boylarının av törenlerinde şiirin ve ozanın ne kadar önemli bir yeri olduğunu saptarız.

Eski dönemlerde, bu avların mutluluk ve bolluk getirmesi için büyücülükle ilgili şiirler söyleyen din adamı-ozan görünümünde şiirler söyleyen kişiler vardı. Köprülü, yeni dinler geldikten sonra avlan izleyen şeylanlarda hükümdarların büyüklük ve kahramanlıklarını bildiren övgüler düzüldüğünü ya da eski kahramanların menkıbelerini anlatan kahramanlık destanlarının okunduğunu belirtir.” (Nutku 1997: 11) şeklinde anlatmaktadır.

Türk Halk Hikayesi Özellikleri Nelerdir?

  • Aşk, sevgi ve kahramanlık gibi konular işlenir.
  • Ortaya çıktıkları dönemin sosyal, siyasal ve kültürel özelliklerini yansıtır.
  • Olaylar halkın anlayacağı, sade bir dille anlatılır.
  • Âşıklar, olayları saz çalarak taklitler yaparak anlatırlar.
  • Kişiler ve olaylar gerçeğe yakındır; olağanüstülükler oldukça sınırlıdır.
  • Anlatıcıları halk ozanları, şairler, âşıklar gibi kültürü olan kişilerdir. Anlatımda nazım ve
  • nesir birlikte kullanılır. Hikâyelerde olayın anlatımını hızlandırmak için nesre
  • başvurulurken, duyguları daha etkili yansıtmak için nazım kullanılmıştır.
  • Halk hikâyeleri sözlü gelenek ürünleridir, yani anonimdir.
  • XVI. yüzyıldan itibaren destanın yerini almıştır.
  • Nazım-nesir karışıktır.
  • Anlatmaya ve olaya dayanan bir türdür.
  • Masallarda olduğu gibi kalıplaşmış ifadeler vardır.
  • Halk hikâyesinin içinde masal, efsane, fıkra, dua, beddua, deyim, atasözü, bilmece vb. örneklerine rastlanabilir.
  • Özel anlatıcıları vardır. Meddahlar veya âşıklar tarafından anlatılır. Anlatıcıları okur-yazar, az çok kültürlü kişilerdir.
  • Genellikle mutlu bir biçimde biter.
  • Kahramanların yaptığı dua ve beddualar mutlaka kabul edilir. Kahramanın en büyük yardımcısı Hz. Hızır, ondan sonra attır.

Türk Halk Hikayesi Özellikleri Nelerdir?

Türk Halk Hikayesi Türleri Nedir?

1) Destanlar ve Destanımsılar

Destan, kelime anlamı olarak Epos demektir; destanın diğer bir türü olan âşık şiirinde tamamen farklıdır. Destanın başlıca niteliği uzun soluklu bir anlatım olmasıdır. Örneğin Oğuzlardan bize kalmış Dede Korkut Kitabı adlı destan, dresden yazmasında 12 boy ve 300 sayfalık bir metindir. Kırgızların Manas Destanı ortalama olarak 90.000 dize tutar. Görüldüğü gibi destanlar en uzun halk edebiyatı türlerindendir.

1) Kozmogoni ve mitoloji konuları – Tanrılar ve evrenin yaratılışını inceler
2) Ulusun geçmişindeki önemli olaylar ve büyük önderler

2) Tarihler ve Menkıbeler

Önemli bazı tarih olayları, halk arasında, hikaye şekline dökülerek anlatılır. Ağızdan ağıza dolaşan bu hikayeler, zaman geçtikçe, asıl hallerinden uzaklaşırlar. Bunlar, zaman zaman, kimlikleri bilinmeyen kişiler tarafından yazıya geçirilir. Anlatılan tarihi olay, eski çağlara doğru uzaklaştıkça, hayalle beslenerek destana masala doğru kaymaya başlar. Bu kayma, olaylar yazıya üstünden uzun süre geçtikten sonra geçirildiği zaman görülür.

3) Aşk Hikayeleri

Aşk hikayelerinin kahramanı bir aşıktır. Türk halkı şiire ve şaire karşı büyük saygı duyduğu için, birçok saz şairinin hayatlarını acı-tatlı olaylarla süsleyerrek hikaye etmişlerdir. Kimi aşıklar da bu halk geleneğine uyarak, kendi hayatlarından kendi aşklarından söz eden hikayeler düzenlemişlerdir.

4) Masallar, Fıkralar ve Efsaneler:

Masallar nesirle söylenmiş, dinlik ve büyülük inanışlardan ve törelerden bağımsız, tamamiyle hayal ürünü, gerçekle ilgisiz, ve anlattıklarında inandırmak iddiası olmayan, kısa bir anlatıdır. Ancak, masalı sadece “olağanüstü” olayları konu eden yazı biçimi olarak tanımlamak da hata olur, çünkü, hayal ürünü olup olağanüstü olmayan masallar da vardır.

Türk Halk Hikayesi Özellikleri Nelerdir?

Performans/Proje Ödevleri;

 

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here

Son Yazılar

Otobiyografi Nedir, Otobiyografi Özellikleri Nelerdir?

Şimdi ki yazımızda değineceğimiz konulardan biri olan  yazarın kendi yaşam öyküsünü anlattığı edebiyat türü olan otobiyografi hakkında bilgi vereceğiz. Peki otobiyografi nedir, otobiyografi özellikleri hakkında sizlere en...

Biyografi Nedir, Biyografi Özellikleri Nelerdir?

Şimdi ki yazımızda değineceğimiz konulardan biri olan bir insanın yaşamındaki olayların belirli bir sıraya göre anlatıldığı edebiyat türü olan biyografi hakkında bilgi vereceğiz. Peki biyografi nedir,...

Gezi Yazısı (Seyehat) Nedir, Gezi Yazısı (Seyehat) Özellikleri Nelerdir?

Şimdi ki yazımızda değineceğimiz konulardan biri olan bir yazarın gezdiği, gördüğü yerleri edebi bir üslûpla anlattığı yazı türü olan gezi yazısı hakkında bilgi vereceğiz. Peki...

Anı (Hatıra) Nedir, Anı (Hatıra) Özellikleri Nelerdir?

Şimdi ki yazımızda değineceğimiz konulardan biri olan edebiyatta kişisel yaşantının bütününü veya belli bölümlerini kapsayan, bu dönemlerdeki gözlemleri dile getirmek amacıyla yazılmış metinler olan...

Günce (Günlük) Nedir, Günce (Günlük) Özellikleri Nelerdir?

Şimdi ki yazımızda değineceğimiz konulardan biri olan kişinin yaşadıklarını, duygu ve izlenimlerini, tarih belirterek günü gününe anlatmasıyla oluşan yazı türü olan günce (günlük) hakkında bilgi...

Son Yorumlar